Theo các chuyên gia, ngành công nghiệp giấy và bột giấy nói chung và các ngành giấy đặc thù nói riêng như giấy ngành may mặc, giấy bao bì là một trong những ngành công nghiệp có tầm quan trọng hàng đầu trên thế giới, có nhiều ảnh hưởng đến kinh tế và xã hội của Việt Nam và toàn cầu. Xu hướng tất yếu đang trở nên phổ biến trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam là sự phát triển bền vững và ngành giấy tại Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Lĩnh vực sản xuất giấy có trách nhiệm sẽ mang lại nhiều ích lợi cho con người, hoạt động môi trường, nền kinh tế tại địa phương và đất nước.
Vai trò của ngành sản xuất giấy đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế tại Việt Nam. Trong cuộc sống, giấy là sản phẩm thiết yếu phục vụ nhiều lĩnh vực và các sinh hoạt bình thường của con người. Trong đời sống xã hội, ngành giấy đã giúp hàng nghìn lao động có công ăn việc làm, cải thiện đời sống, cộng hưởng để phát triển các ngành kinh tế phụ trợ khác như trồng rừng và khai thác gỗ, ngành chế biến, ngành giấy bao gói... Đồng thời, ngành sản xuất giấy cũng đã cung cấp nhiều sản phẩm cho mục đích đa dạng như văn hoá xã hội, giáo dục, sản xuất, nghiên cứu…
Ngành công nghiệp giấy, giấy phục vụ cho lĩnh vực giày da, bao bì tại Việt Nam đang tăng trưởng một cách vượt trội thông qua việc các doanh nghiệp vận hành các công nghệ kỹ thuật tiên tiến, đáp ứng các yêu cầu về sản phẩm thân thiện với môi trường. Ngoài ra, Việt Nam là một trong các nước có nhiều hoạt động xuất khẩu, hoạt động xuất khẩu tăng trưởng cao cũng đã kéo theo sự gia tăng mạnh về nhu cầu giấy làm bao bì, giấy bao gói, giấy Pelure. Đây là sản phẩm phụ trợ cho các ngành hàng may mặc, giầy da, đặc biệt là đối với các ngành có tỷ trọng xuất khẩu cao. Cụ thể theo số liệu thống kê, tốc độ phát triển trung bình của ngành giấy khoảng 10 - 12%/năm, riêng giấy bao bì khoảng 15 - 17%/năm. Các dự án đầu tư công suất lớn đang hoạt động và được triển khai trong thời gian tới, với công suất mỗi dự án khoảng 400.000 – 500.000 tấn/năm; một số doanh nghiệp đang dự kiến đầu tư dự án với công suất trên 1.000.000 tấn giấy bao bì/năm. Sản xuất của ngành giấy đóng góp khoảng 1,5% giá trị GDP, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD.
Bên cạnh đó, các thách thức mà ngành sản xuất giấy cần phải đối mặt sắp tới như cơ chế chính sách còn nhiều điểm chưa khuyến khích đẩy mạnh phát triển ngành giấy, sự cạnh tranh ác liệt ngay trong thị trường nội địa và xuất khẩu, giá nguyên vật liệu đầu vào thường xuyên biến động có thời điểm tăng rất cao, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông số dẫn đến sự sụt giảm nhu cầu sử dụng giấy trắng in báo, nhưng lại làm tăng trưởng mạnh mẽ giấy bao bì, hộp giấy (do các hoạt động buôn bán online và giao hàng qua mạng).
Nhiều chuyên gia trong ngành cũng nhấn mạnh phế liệu giấy là nguồn nguyên liệu quan trọng trong hoạt động sản xuất giấy. Giấy tái chế là nguyên liệu đầu vào trọng yếu của ngành công nghiệp giấy, giúp bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Các hoạt động sản xuất giấy từ giấy phế liệu giúp giảm tiêu thụ năng lượng, chất thải rắn, nước thải và khí thải so với sản xuất từ giấy từ bột nguyên sinh, giúp các doanh nghiệp tối đa chi phí do giá thành phế liệu thấp, giảm thiểu chi phí môi trường.
Thực trạng cho thấy nguồn cung giấy tái chế trong nước chưa thể đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp sản xuất giấy, dẫn đến cần phải nhập khẩu số lượng lớn giấy phế liệu phục vụ cho sản xuất trong nước. Theo tính toán sơ bộ, hoạt động thu gom giấy tại Việt Nam chỉ đạt dưới ngưỡng trung bình của thế giới, trên dưới 40% trước khi đưa vào phân loại và xử lý.
Hiện nay, quy hoạch ngành sản xuất giấy đã hết hiệu lực và chưa có định hướng phát triển ngành trong thời gian tới, các văn bản pháp lý liên quan đến ngành chưa rõ ràng cụ thể, các thông tin cho các nhà đầu tư còn thiếu nên nhiều dự án đầu tư trong ngành giấy Việt Nam đang còn nhiều vướng mắc. Tuy vậy, các dự án đầu tư vẫn được đang ký, chờ thẩm định và có dự án quy mô rất lớn, nên thực tế dẫn đến có sự lệch lạc và mất cân đối trong cơ cấu sản phẩm và quy mô công suất cho toàn ngành.